Pamięć o tych, mieszkańcach Zamojszczyzny – tysiącach mężczyzn, kobiet i dzieci, którzy w tym miejscu – w obozie przejściowym w Zwierzyńcu  – przebywali w strasznych warunkach w oczekiwaniu na często jedynie straszliwszy – gorszy los. Stąd po selekcji trafiali do obozów koncentracyjnych, na roboty przymusowe do Niemiec,  a dzieci do pracy lub co gorsza do zniemczenia. Już w transportach przesiedlanych często czekała śmierć lub gehenna. szczególnie przejmujący był los tych niewinnych przecież dzieci, których tak wiele zginęło podczas transportu z głodu, chorób i zimna lub które wywiezione do Niemiec już nigdy stamtąd nie wróciły. Dlatego właśnie gromadzimy się tu pod tym pomnikiem, aby oddać hołd tym, którzy tu ginęli lub wyjechali w nieznane. Gromadzimy się także by wyrazić wdzięczność, tym którzy nie pozostali bierni, lecz z wielką ofiarnością udzielali pomocy osadzonym w obozie lub ratowali  jadących  w transportach.

Do często tragicznej historii Naszej Ojczyzny mieszkańcy Zwierzyńca piękną kartę ofiarnej pomocy przesiedlonym. Motorem tej pomocy byli Jan i Róża Zamoyscy,  którzy ruszyli z wielką pomocą: ratowali chore i wycieńczone dzieci, udzielali pomocy rodzinom przesiedlonych. Przewożonym w strasznych warunkach dzieciom przyszli kolejarze i mieszkańcy miejscowości przez które transporty te przejeżdżały. Im należy się również nasza wielka wdzięczność.

Tą pamięć i wdzięczność możemy w tym miejscu manifestować dzięki organizatorom dzisiejszej uroczystości 68. rocznicy likwidacji obozu przejściowego. Dziękuję Zarządowi i członkom Stowarzyszenia Dzieci Zamojszczyzny z Panem Prezesem Bolesławem Szymanikiem, a wiemy że wśród członków Stowarzyszenia są świadkowie i uczestnicy tych tragicznych wydarzeń. Dziękuję Samorządowi Zwierzyńca z Panem Burmistrzem i jego pracownikami, którzy włożyli w organizację tej uroczystości wspólnie z Członkami Stowarzyszenia tak wiele wysiłku. Pragnę Wam serdecznie podziękować za ten trud, który podejmujecie od wielu lat. Serdecznie dziękuję!

Dziękuję księżom z Jego Ekscelencją ks. Bp. Wacławem Depo za obecność i przewodniczenie modlitwie oraz Mszy Świętej, która zostanie odprawiona w kościele pod wezwaniem Matki Boskiej Królowej Polski – zbudowanym jako pomnik przecież w miejscu gdzie znajdował się obóz.

Pamiętając o tragicznych losach wielu tysięcy przesiedlanych mieszkańcach powiatu Biłgorajskiego, Hrubieszowskiego, Tomaszowskiego i zamojskiego, którzy tu w Zwierzyńcu przebywali w obozie przejściowym i którego początek likwidacji tu rozpamiętujemy, dziękujemy Opatrzności, że nasz Naród, nasze państwo cieszy się długimi latami pokoju, a także już  ponad 20 – letnim okresem pełnej niepodległości.

Zwierzyniec, 21.08.2011 r.

Dowódca grupy UPA “Turiw” – “Rudyj”, 24 czerwca 1943 r. Stawka”.

Rzeź rozpoczęła się nad ranem 11 lipca 1943 r. obejmując swoim zasięgiem: Gurów Wielki, Gurów Mały, Wygrankę, Zdżary, Zabłoćce – Sądową, Nowiny, Zagaje, Poryck, Oleń, Orzeszyn, Romanówkę, Lachów, Gucin i inne. O rozmiarach zbrodni dokonanych w powiecie włodzimierskim świadczą następujące dane (wg. www.lwow.com.pl); we wsi Gurów na 480 Polaków ocalało tylko 70 osób; w Porycku wymordowano prawie całą ludność polską – ponad 200 osób; w kolonii Orzeszyn na ogólną liczbę 340 mieszkańców zginęło 270 Polaków; we wsi Sądowa spośród 600 Polaków tylko 20 udało się ujść z życiem, w kolonii Zagaje na 350 Polaków uratowało się tylko kilkunastu. Zabójstw dokonywano z wielkim okrucieństwem, z użyciem broni palnej, siekier, noży lub innych narzędzi. Mordowano ludzi we śnie i w kościołach (np.: Poryck, Kisielin). Nie było litości dla dzieci, kobiet, starców i księży…

Tamtego dnia w skoordynowanej akcji bandy UPA  zaatakowały jednocześnie około 100 polskich miejscowości.

Szacuje się, że łącznie w latach 1939-1947 na Kresach Wschodnich z rąk oprawców zginęło co najmniej 150 tys. Polaków (źr). Umierali tylko dlatego, że byli Polakami. Nacjonaliści Ukraińscy spod znaku OUN-UPA mordowali również swoich rodaków (liczbę ofiar szacuje się w tysiącach) tych, którzy odważyli się pomagać naszym rodakom, lub przeciwstawiali się faszystowskiej ideologii swoich pobratymców.

Przez dziesiątki lat Zbrodnia Wołyńska była tematem tabu. W imię tzw. poprawności politycznej prawda o tamtych dniach była ukrywana podobnie jak prawda o Zbrodni Katyńskiej. Do świadomości społecznej docierały jedynie szczątkowe dane. Przekazywane zwykle przez świadków wydarzeń.

W wyniku katastrofy smoleńskiej z dnia 10 kwietnia 2010 roku świat usłyszał o Zbrodni Katyńskiej. Jednak prawda o Rzezi Wołyńskiej, określonej przez Ewę Siemaszko jako genocidium atrox, czyli ludobójstwo straszliwe, dzikie, okrutne, w dalszym ciągu oczekuje na rzetelne jej opisanie. Rodziny Wołyńskie nadal muszą toczyć boje o postawienie zwykłego krzyża w szczerym polu -tam gdzie niegdyś istniały tętniące życiem wioski (zdjęcia).

Znamienny wpis w księdze kondolencyjnej wyłożonej 10.04.2010r. w delegaturze LUW w Zamościu umieścili członkowie Stowarzyszenia Upamiętniania Polaków Pomordowanych na Wołyniu:

Zburzyliście MUR KATYŃSKI, pomagaliście nam rozdrapywać rany przeszłości, by się nie zabliźniły czyny podłości.

Zostaliśmy po raz drugi osieroceni. Wierzymy, że Wy po drugiej stronie życia, z pomocą Pana Boga pomożecie nam zburzyć MUR WOŁYŃSKI, w upamiętnieniu ludobójstwa 200 tys. Polaków wymordowanych na Wołyniu i Kresach Wschodnich.

Żegnają Was na wieczną pamięć sieroty Wołynia, członkowie Stowarzyszenia Upamiętniania Polaków Pomordowanych na Wołyniu z Siedzibą w Zamościu.

Wobec zaistniałego stanu rzeczy o pamięć kresowych ofiar zaczęły się upominać poszczególne samorządy wojewódzkie. Dotychczas stosowne uchwały podjęły sejmiki województw: Dolnośląskiego,  Opolskiego, Podkarpackiego i Lubuskiego. Również Sejmik Województwa Lubelskiego – na wniosek Klubu Radnych PSL – przyjął jednoznaczne stanowisko w sprawie uczczenia ofiar ludobójstwa dokonanego na ludności polskiej na Kresach Południowo-Wschodnich w latach 1942–1947 przez nacjonalistów z UPA, 14 Dywizji SS “Galizien” oraz innych ukraińskich formacji zbrojnych. Radni zapewniają o wdzięcznej pamięci o tych Ukraińcach, którzy często za cenę własnego życia nieśli pomoc swoim polskim sąsiadom.

Z okazji 68  rocznicy ukazał się pierwszy numer Kresowego Serwisu Informacyjnego, organu medialnego porozumienia pokoleń kresowych. Jest to  wydanie bezpłatne, rocznicowe.

“PAMIĘTAMY o lipcu 1943 na Kresach
11 lipca, o 22:00 zapalmy Światełko Pamięci.
Zapalone w naszych oknach świece niech symbolizują pamięć o ponad 130 tysiącach rodaków bestialsko zamordowanych przez OUN-UPA na Kresach II RP” – KSI 01/2011.

“Redakcja K.S.I. chce dotrzeć do wszystkich Kresowian, nawet tych nie zaglądających do internetu i umożliwić im dostęp do informacji kresowych. Dlatego zwracamy się z apelem nie tylko do wnuków, synów ale znajomych a nawet sąsiadów o drukowanie tego serwisu dla osób którym bliskie są sprawy kresowe”.

Zachęcam Państwa do lektury.

Wydawnictwo dostępne jest pod linkiem:

http://ksi.kresy.info.pl/numer01.pdf

Cały serwis:

http://ksi.kresy.info.pl

Pierwszego lutego 1943 r. o godzinie 8 rano oddziały niemieckie dowodzone przez majora Ernsta Schweigera, dowódcę I Zmechanizowanego Batalionu Żandarmerii ruszyły na Zaboreczno od strony wsi Niemirówek i Antoniówka. Partyzanci czekali w pobliskiej buczynie. Warunki pogodowe były sprzyjające obronie – na polach zalegało mnóstwo zmrożonego śniegu, przez które jednostkom niemieckim ciężko się było przedzierać, jednocześnie partyzanci dostali kategoryczny zakaz wychodzenia z lasu – na pustym polu byliby łatwym celem. Mimo że partyzanci słabo władali bronią i strzelali zwykle niecelnie, zadali olbrzymie straty przeciwnikom. Major Schweiger w raporcie, który napisał po bitwie, oceniał, że zostali zaatakowani przez 700-800 osobowy oddział, gdy naprawdę partyzantów było 250. Wychwalał w nim w znakomite dowodzenie bitwą przez kpt. Bartłomowicza (znał tylko jego pseudonim, „Grzmot”). Po południu, przegrywające oddziały niemieckie wezwały posiłki, które przybyły od strony Krynic, jednak i tam napotkały wielki opór partyzantów – kpt. „Grzmot” przewidział wszystkie możliwe posunięcia Niemców i obsadził kluczowe punkty swoimi oddziałami. Pokonane oddziały majora Schweigera zostały zmuszone do wycofania się. Następnego dnia Tartak Tarnawatka dostał zamówienie na ponad 100 trumien, stąd znane są przybliżone straty strony niemieckiej, liczba rannych jest nieznana. Z partyzantów poległ tylko jeden, który nie posłuchał rozkazu i wychylił się z lasu, a dwóch zostało rannych. Zostali oni przewiezieni do szpitala polowego w miejscowości Róża, gdzie kilka dni później jedna z okolicznych mieszkanek doniosła o tym fakcie Niemcom, którzy zaatakowali i zabili większość przebywających tam ludzi. Bitwa okazała się totalnym zwycięstwem partyzantów. Niemcy po tej porażce na pół roku zaprzestali wysiedleń na Zamojszczyźnie. Major Schweiger w swoim raporcie użył nawet słowa „powstanie”, aby dokładniej określić rozmiary tej bitwy. Wspomniał o tym, że partyzanci – uzbrojeni chłopi i resztki rozbitych w 1939 polskich armii, byli dowodzeni i zorganizowani jednak na sposób wojskowy. Każdy miał sam dbać o swoją broń, zabezpieczać ją i ukrywać. Wszystkie zasługi dotyczące dobrej organizacji i znakomitego dowodzenia w czasie bitwy przypisuje „Grzmotowi” – w jakiś sposób Schweiger zdobył kopię rozkazu wydanego przez „Grzmota” do swojego oddziału, przypuszczał, że „Grzmot” pochodził z powiatu biłgorajskiego – w rzeczywistości Franciszek Bartłomowicz mieszkał w Tomaszowie Lubelskim. Takich starć było więcej – pod Dominikanówką i Krasnobrodem (2-4 lutego 1943 r.). Opór polski w tych walkach był na tyle silny, że sami Niemcy określili go mianem powstania zamojskiego.

Fot. LUW

źródło: Jerzy Markiewicz, Bataliony Chłopskie w obronie Zamojszczyzny: Bitwy pod Wojdą, Zaborecznem i Różą 30.XII.1942 – 1-2.II.1943, wikipedia