W słowie wstępnym do „Księgi Cmentarnej Polskiego Cmentarza Wojennego w Katyniu” były Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźctwie Ryszard Kaczorowski podkreśla między innymi: „Plan likwidacji państwa polskiego, unicestwienia inteligencji i wyniszczenia biologicznej substancji narodu, realizowany w okresie II wojny światowej przez naszych sąsiadów, był zbrodnią ludobójstwa, potępioną przez zwycięskie mocarstwa, ale ograniczoną jedynie do działań hitlerowców. Wojenne zbrodnie sowieckie pokryto zmową milczenia, zapominając także o tym, że systematyczną likwidację żywiołu polskiego Stalin i jego poplecznicy zaplanowali już na trzy lata przed wybuchem wojny”[1].

Bez procesów i wyroków, w drobiazgowo zorganizowanym procesie eksterminacji polskich elit, w kwietniu 1940 r. strzałem w tył głowy zgładzono ponad 21 tysięcy polskich oficerów, urzędników, policjantów, funkcjonariuszy straży granicznej, służby więziennej i duchownych. W tej liczbie ofiar znajduje się 24 rzymskokatolickich księży, kapelanów Wojska Polskiego z lat 1919–1939, którzy po 17 września 1939 r. stali się jeńcami wojennymi w sowieckich obozach Kozielsk, Ostaszków i Starobielsk, po czym zostali zamordowani w 1940 r. w Katyniu, Charkowie i Kalininie – Twerze. W 2009 r. zostali oni zgłoszeni na kandydatów do procesu beatyfikacyjnego Męczenników Wschodu „Katyń 1940”. W liczbie 24 zgłoszonych do procesu beatyfikacyjnego kapłanów jest trzech księży z Diecezji Lubelskiej w osobach:

• ks. Józef Czemerajda – proboszcz z Czartowca zmobilizowany do WP w 1939 r.
• ks. Aleksander Dubiel – kapelan ZHP z Lublina, od 1938 r. w rezerwie WP
• ks. Stanisław Kontek – zawodowy kapelan WP od 1938 r.

Niniejsza publikacja zawiera zbiór informacji biograficznych na temat wyżej wymienionych księży. Biogramy, które się w niej znajdują opracowane są przede wszystkim na podstawie biogramów i zasobów będących w dyspozycji Stowarzyszenia Rodzina Katyńska w Warszawie, w których posiadanie autor wszedł dzięki uprzejmości pani Barbary Tarkowskiej – przedstawiciela Stowarzyszenia.

Wspomniane zasoby są stale poszukiwane i aktualizowane. Zawierają dane pozyskane m.in. z Polskiego Czerwonego Krzyża, Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, Muzeum Katyńskiego, Centralnego Archiwum Wojskowego, Kurii różnych diecezji oraz członków rodzin ofiar.

Kapelani Wojska Polskiego zgłoszeni na kandydatów do procesu beatyfikacyjnego Męczenników Wschodu „Katyń 1940”

1. ks. mjr Antoni Aleksandrowicz (1893-1940), zamordowany w Katyniu
2. ks. mjr Edward Choma (1889-1940), zamordowany w Katyniu
3. ks. kpt. Mikołaj Cichowicz (1895-1940), zamordowany w Katyniu
4. ks. por. Józef Czemerajda (1903-1940), zamordowany w Charkowie
5. kleryk Ignacy Drabczyński (1916-1940), zamordowany w Katyniu
6. ks. kpt. Ignacy Drozdowicz (1903-1940), zamordowany w Charkowie
7. ks. kpt. Aleksander Dubiel (1906-1940), zamordowany w Twerze
8. ks. kpt. Mieczysław Janas (1904-1940), zamordowany w Twerze
9. ks. kpt. Józef Kacprzak (1886-1940), zamordowany w Twerze
10. ks. mjr Stanisław Kontek (1904-1940), zamordowany w Katyniu
11. ks. kpt. Józef Mikuczewski (1910-1940), zamordowany w Twerze
12. ks. kpt. Jan Mioduszewski (1908-1940), zamordowany w Twerze
13. ks. mjr Andrzej Niwa (1900-1940), zamordowany w Charkowie
14. ks. ppłk dr Edmund Niwa (1891-1940), zamordowany w Twerze
15. ks. kpt. Włodzimierz Ochab (1900-1940), zamordowany w Twerze
16. ks. por. Władysław Plewik (1905-1940), zamordowany w Charkowie
17. ks. mjr Józef Skorel (1893-1940), zamordowany w Twerze
18. ks. ppłk Kazimierz Suchcicki (1882-1940), zamordowany w Katyniu
19. ks. kpt. Bronisław Szwed (1895-1940), zamordowany w Twerze
20. ks. mjr Władysław Urban (1891-1940), zamordowany w Katyniu
21. ks. płk Czesław Wojtyniak (1891-1940), zamordowany w Twerze
22. ks. kpt. Jerzy Wrazidło (1905-1940), zamordowany w Charkowie
23. ks. por. Franciszek Zakrzewski (1902-1940), zamordowany w Twerze
24. ks. mjr Jan Leon Ziółkowski (1889-1939), zamordowany w Katyniu

Postscriptum

„Ten proces po beatyfikacji Błogosławionego Ojca Świętego Jana Pawła II, powinien być priorytetową sprawą dla Polaków, dla naszego kościoła, dla narodu, dla pamięci o wszystkich zamordowanych Katyńczykach, których w tym procesie reprezentują kapelani wojskowi”[1].

Materiały, które posłużyły do przygotowania tej publikacji stanowią część zbioru biograficznego, opracowanego przez panią Barbarę Tarkowską ze Stowarzyszenia Rodzina Katyńska w Warszawie i przekazanego do Ośrodka Dokumentacji Kanonizacyjnej Męczenników Wschodu w Drohiczynie. Jednakże cały zbiór wymaga stałej aktualizacji po to, aby ostatecznie zebrane dane stały się wystarczające do pomyślnego zrealizowania  procesu beatyfikacyjnego. Oznacza to, że pozyskane materiały powinny dowieść m.in., iż zgłoszone osoby zostały zamordowane „z nienawiści do wiary, przez prześladowców, którzy wywodzili się z wrogiego religii systemu totalitarnego, w postaci totalitaryzmu komunistycznego. Ponadto ci wierni katolicy cieszą się opinią męczeństwa, czyli powszechnym przekonaniem, że oddali swoje życie za wiarę w Chrystusa lub za jakąś cnotę wypływającą z tejże wiary, przyjmując cierpliwie śmierć”[2].

Z uzyskanych przez autora informacji wynika, iż z terenu Lubelszczyzny, spośród 3 wymienionych tutaj kapelanów, najobszerniejszą (co nie oznacza, że wystarczającą) dokumentację udało się zgromadzić na temat ks. Aleksandra Dubiela. Są to na przykład zdjęcia, wspomnienia członków rodziny lub współpracowników z ZHP. Wiadomo również, że dla ks. Aleksandra posadzono już dwa dęby katyńskie. Znacznie skromniej prezentują się zbiory danych na temat księży Józefa Czemerajdy i Stanisława Kontka. Prawdopodobnie nie posadzono też jeszcze drzew ku ich pamięci.

Stowarzyszenie Rodzina Katyńska w Warszawie stale poszukuje osób, które w jakikolwiek sposób mogłyby się przyczynić do uzupełnienia biogramów każdego z 24 zgłoszonych do beatyfikacji  kapelanów.